Interview met restauratieschilder Gertie Vink
De imposante Sint-Vituskerk in Hilversumis een van de bekendste ontwerpen van Pierre Cuypers. Deze neogotische kerk, gebouwd in 1892, biedt plaats aan 1.800 mensen en is sinds 1976 een rijksmonument. De 98 meter hoge toren is de hoogste neogotische kerktoren van Nederland. Binnen, rond het altaar en het orgel, bevinden zich 14 schilderingen die deel uitmaken van het Sanctus-gebed.
Onlangs zijn deze schilderingen door restauratieschilder Gertie Vink in hun oude glorie hersteld – een project dat zowel technisch als emotioneel veel betekende.
Van verborgen naar zichtbaar
De schilderingen waren lange tijd verborgen onder een witte kalk/pleisterlaag. Bij de start van het project heeft oud-collega Lolle Schakel alle lagen pleister zorgvuldig verwijderd, waardoor de schilderingen weer zichtbaar werden. Door verdrietige omstandigheden kwam het werk vervolgens ruim vijf jaar stil te liggen.
Toen Gertie zich bij het project aansloot, trof hij de schilderingen aan in een ernstig beschadigde en sterk vervuilde staat. Ze waren bovendien nog deels bedekt met kalk en een laag ijzermenie (roestwerende grondverf).
“De kalk liet zich vrij eenvoudig verwijderen,” vertelt Gertie. “Maar de ijzermenie moest ik millimeter voor millimeter met een scalpel weghalen. Een intensieve klus, maar stukje bij beetje kwam het origineel tevoorschijn.”
Ondanks de schade bleken de contouren van de schilderingen nog goed zichtbaar. Dit gaf Gertie voldoende aanknopingspunten om de restauratie zorgvuldig voort te zetten.
Kleurenonderzoek en respect voor het origineel
Voor de restauratie deed Gertie uitgebreid kleuronderzoek. Inspiratie vond hij in de glas-in-loodramen van de kerk, waarvan de kleuren aansloten bij de originele schilderingen. Zo kon hij een kleurenkaart samenstellen die diende als basis voor de restauratie.
“Het was voor mij belangrijk dat de schilderingen niet overgeschilderd zouden worden, maar écht gerestaureerd. Je moet de geschiedenis kunnen blijven zien.” legt hij uit. Alleen het gouden vlak is volledig overschilderd, omdat dit technisch niet meer bij te werken was.
Voor de afwerking koos Gertie voor KEIM Design-Lasur.
“Dit product heeft een lazurend effect, maar blijft mat. Daardoor behouden de schilderingen hun authentieke uitstraling en ogen ze niet té nieuw. Precies wat dit project nodig had.”
Gebruikte kleuren: KEIM Design-Lasur 9008, 9006, 9019, 1001(goud), AV 231, AV 122 en wit. Deze zijn tijdens het project zelf gemengd in de juiste kleurstelling.
Diepte en beleving terugbrengen
Veel ondergronden waren kaal geworden en talloze details waren bijna verdwenen. Om die verfijning terug te brengen koos Gertie voor een uiterst subtiele aanpak:
“Soms werkte ik met hele kleine stipjes verf om langzaam de juiste kleurtoon op te bouwen. Andere keren gebruikte ik glacerende lagen om diepte te creëren. Het goud en de omlijstende biezen zorgen bovendien voor een prachtig 3D-effect.”
Het resultaat mag er zijn: na drie maanden intensief werk lijken de schilderingen onaangeraakt door de tijd, terwijl hun historische karakter volledig behouden is gebleven.
Persoonlijke betekenis
Dit project was voor Gertie extra bijzonder omdat hij het afmaakte ter nagedachtenis aan Lolle Schakel uit Friesland. “Lolle heeft door de jaren heen veel betekend voor de Vituskerk. Hij is ooit aan dit project begonnen. Het voelde bijzonder om zijn werk te mogen voortzetten en tot voltooiing te brengen.”
